içerik yükleniyor...Yüklenme süresi bağlantı hızınıza bağlıdır!

SOSYAL BECERİ

Sosyal beceri, bireylerin içinde bulundukları sosyal ortamlara uygun bir şekilde davranmalarına, toplum içerisindeki kurallara uyabilmelerine ve kişilerarası ilişkilerinin olumlu şekilde gerçekleştirebilmelerine etki eden tutum, davranış ve düşüncelerin genel adına denir. Sosyal beceriler hayatın ilk yıllarından itibaren kazanılmaya başlanır ve ömür boyu devam eder.

 

 

Sosyal  beceriler çocukların içinde yer aldıkları sosyal ortamda kabul görmelerini ve sosyal ilişkilerinin olumlu  yönde  ilerlemesine  katkı  sağlayan  duygu, düşünce,  tutum  ve  davranışlardır.  Bu  becerilere sahip çocuklar çevresi ile sağlıklı ilişkiler kurabilmektedirler. Sosyal beceriler hem sözel hem de sözel olmayan davranışları içerisinde bulunduran,  bireyin  olumlu  davranışları  başlatmasını,  gösterilen  bu  olumlu  davranışları devam ettirmesini ve bulunulan sosyal çevreye uygun tepkiler vermesini sağlayan öğrenilmiş davranışlardır. Sosyal beceriler, yaş farkı olmaksızın toplumda yer alan her birey için, bütün sosyal ortamlarda bireylerin yaşamını olumlu yönde etkileyerek  olumlu  iletişim  kurmasını  bunun sonucunda  başarılı  ve  mutlu  olmasını  sağlayan davranış örüntüleridir. Sosyal becerilere bakıldığında sosyal etkileşimlerde önemli rol oynadığını ve diğer bireylerden onay almayı sağlayan davranışlar olduğu  dikkat  çekmektedir.  Bununla  birlikte sosyal becerilerin çocuğun hayatında yer alan diğer kişilerden etkilenme yoluyla, öğrenerek kazandığı ve sosyal yeterliliğin bir parçası olduğu  söylenebilir.

 

 

Sosyal beceriler çocukların sosyalleşmesini  gerçekleştirirken,  aynı  zamanda  içerisinde bulunulan toplumun sağlıklı bir şekilde devam  edebilmesinde  de  etkilidir.  Bireyler arası ilişkiler ne kadar sağlıklı olursa, toplumsal yapıda o ölçüde sağlam olacaktır

 

 

SOSYAL BECERİ ALANLARINI AŞAĞIDAKİ GİBİ SINIFLANDIRABİLİRİZ;   

 

 

 İlişkiyi  başlatma  ve  sürdürme  becerileri:  Dinleme,  konuşmayı başlatma,  konuşmayı  sürdürme,  soru  sorma,  kendini  tanıtma,  yardım isteme, bir gruba katılma, yönerge verme, yönergelere uyma, ikna etme vb. 

 

 

Grupla  bir  işi  yürütme  becerileri:  Grupta  iş  bölümüne  uyma,  grupta sorumluluğunu yerine getirme, başkalarının görüşlerini anlamaya çalışma vb. 

 

 

Duygulara  yönelik  beceriler:  Kendi  duygularını  anlama,  duygularını ifade  etme,  başkalarının  duygularını  anlama,  karşı  tarafın  kızgınlığı  ile başa çıkma, iyi duyguları ifade etme, korku ile başa çıkma vb. 

 

 

 Saldırgan davranışlarla başa çıkma becerileri: İzin isteme, paylaşma, başkalarına  yardım  etme,  uzlaşma,  kızgınlığı  kontrol  etme,  hakkını koruma, savunma, alay etmeyle başa çıkma, kavgadan uzak durma vb. 

 

 

  Plan  yapma  ve  sorun  çözme  becerileri:  Ne  yapacağına  karar  verme, problemin  nedenlerini araştırma,  amaç  oluşturma,  bilgi  toplama,  karar verme, bir işe yoğunlaşma vb.

 

 

ÇOCUKLARDA SOSYAL BECERİNİN ÖNEMİ

 

 

Sosyal beceriler çocuğun gözlem yoluyla oluşturduğu ve şekillendirdiği becerilerdir. Çocuklar sosyal becerilerini oyun yoluyla  geliştirmektedir.  Oyun  davranışı,  çocukta çok erken yaşta başladığı bir davranıştır. Doğal  bir  oyun  ortamında  çocuk  kendi  duygularını, düşüncelerini rahatlıkla ifade edebilmektedir.  Okul öncesi dönemindeki çocuğun çevresi, ailesi, öğretmeni, arkadaşları ve yakın akrabaları ile sınırlıdır. Bu sınırlı alanda çocuğun  kişiliği  7  yaşına  kadar  oturur.  Çocuğun sosyal becerilerinin de temellerinin atıldığı bir dönemdir. Akranlarıyla beraber içinden geldiği gibi kendini en iyi ifade edebildiği yer olan oyun,  çocuğun  sosyal  becerilerinin  gözlemlenmesi için en iyi süreçtir. Sosyal  beceri  yetersizlikleri,  çocuğun hayatında birçok olumsuz sonuçlara yol açabilir.  Bu  sebeple  okul  öncesi  dönemden başlayarak çocukların sosyal beceri düzeyleri belirlenerek,  bu  doğrultuda  çalışmalar  yapılması,  onların  ileride  yaşayabilecekleri  uyum sorunlarına çözümleri bulabilmesi önemli bir adımdır. Sınıf öğretmeni ile işbirliği.

 

 

ANNE-BABALARA ÖNERİLER

•  Çocuğunuzun  yeni  öğrendiği  sosyal  beceriyi ödüllendirin.

•  Davranışlarınızla  çocuğunuza  olumlu  örnek olun.

•  Çocuğunuzun  akranlarıyla  oyunlarını  ve arkadaşlık  ilişkilerini  müdahale  etmeden gözlemleyin.  Gözlemleri  öğretmeniyle paylaşın.

•  Gerekli  gördüğünüz  durumlarda  çocuğun öğretmeniyle iletişime geçin.

•  Okulundan  gönderilen  etkinlikleri  çocuğunuzla  beraber  yönergelere  uygun  biçimde ve zamanda gerçekleştirin. 

•  Çocuğunuzla  sorunları  yapıcı  ve  olumlu bir şekilde düşünün.

•  Tutarlı bir aile ortamında yetiştirerek çocuğun güçlü bir kişilik yapısına sahip olmasını sağlayın. 

•  Çocukların  davranışlarını  kontrol  altında tutabilmek için kuralları eşinizle birlikte koyun. Bu kurallar çocuğun yapısına ve yaşanılan ortama uygun olmalıdır.

•  Çocuğunuzun  duygu  ve  hayallerini  sınırlandırmayın  aksine  dile  getirmesi  için cesaretlendirin.  Her  fırsatta  çocuğunuzla konuşun.

•  Çocuğunuzla geçirdiğiniz zamanın uzunluğu değil niteliği önemlidir. 

•  Çocuğunuza  mantıklı  açıklamalar  yaptığınızda her türlü bilgiyi, yönergeyi kuralı anlayacaktır.  Bu  nedenden  dolayı  çocuğunuzun konuşma fırsatlarını önemseyin.

• Çocukların  bu  becerileri günlük hayatta da uygulamalarına fırsat verilmelidir.

  

 

Çocukların sosyal yaşama daha kolay adapte olarak akademik başarı ve sosyal ilişkilerini olumlu yöndeetkileyecek sosyal beceri eğitiminin okul, aile ve çevrede etkin bir şekilde verilmesi  toplumsal  gelişim  açısından  da önemlidir.

 

 

ÇOCUKLARIN SOSYAL BECERİLERİNİ AİLE ORTAMINDA GELİŞTİRMEK İÇİN ÖNERİLER: 

  • Ev ve dış ortamın sosyal bir ortam olduğunu hiç unutmamak gerekir. Çocuklarınız,  soru  sorarken,  kendilerini  ifade  ederken,  tartışırken, onlara  birçok  kişisel  ve  sosyal  beceriyi  kazandırmanız  mümkündür. Kısacası çocuğunuza zaman ayırmanız en önemli katkıdır.   
  • Çocukların bu becerileri geliştirmeleri ve becerilerin kalıcı olabilmesi için  ev  ortamında  anne-babanın  benzer  tutum  ve  davranışlar  içinde olması, çocuğunuzu aynı tutumlarla desteklemeniz gerekmektedir.  
  • Sosyal  becerilerin  öğrenmeyle  kazanıldığını  daha  önce  de belirtmiştik. Çocukların model alarak öğrendiği gerçeğini düşünürsek, öncelikle  anne-babasını  model  alacaktır.  Bunun  için  çocuğunuza kazandırmak istediğiniz becerileri öncelikle siz sergileyebilir ya da kazandırmak  istediğiniz  becerilerin  evde birlikte  dramasını  yapabilirsiniz.  Bu becerilere  sahip  bir  hikaye  kahramanı oluşturabilirsiniz ya da bu becerilerle ilgili kitaplar veya resimlerle çocuğunuza sahip olması gereken becerileri öğretebilirsiniz.  
  • Çocuğunuzun  arkadaşlarıyla  birlikte olacağı ortamlar sağlamak, sosyal becerilerini geliştirmenin en doğal yoludur. Sadece okul ortamında değil okul dışında da arkadaşlarıyla olması,  onlarla  yaşayacağı  deneyimler  sosyalleşmesi  açısından oldukça önemlidir. Böylelikle hem okul ortamına girdiklerinde okula  uyumları  daha  kolay  olacaktır  hem  de  yeni  gruplara  uyum  sağlama becerileri artacaktır.  
  • Çocuğunuzun  oyunlarda  sizi  yönlendirmesine  izin  verebilirsiniz. Oyunlarda anne-baba rolünden çıkarak onun yaşıtıymışçasına oynayabilirsiniz.  Anne-babalarıyla  sıkça  oyun  oynayan  çocuklar, yaşıtlarıyla  iletişim  kurabilmek  için  daha  gelişmiş  sosyal  becerilere sahip olurlar.  
  • Çocuğunuz, arkadaşlarıyla olan bir problemden bahsettiği zaman ise, onunla konuşarak çeşitli  çözümleri  ve  bakış  açılarını  görmesine yardımcı  olabilirsiniz.  Yapılan araştırmalarda;  çocuklarıyla  olası çözümler  üzerine  konuşan  anne-babaların  çocukları,  problem çözmede  farklı  alternatifler sunabilen  ve  problemlerini  daha  kolay çözebilen bireyler oldukları görülmüştür.

 

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Akbaş, İ. ‘’Okul Öncesi Dönemde Sosyal Beceriler’’. Ayrıntı Dergisi Cilt 7/Sayı 77 (2019):25-29.

AKFIRAT, FÖ. ‘’ Sosyal Yeterlilik, Sosyal Beceri ve Yaratıcı Drama’’. Yaratıcı Drama Dergisi Cilt 1/Sayı 1 (2006):39-58

Yıldırım Rehberlik Araştırma Merkezi-Bursa, Mart (2020)

Bu yazı 761 defa okunmuştur.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
FACEBOOK YORUM
Yorum