içerik yükleniyor...Yüklenme süresi bağlantı hızınıza bağlıdır!

ÇOCUKTA SAĞLIKLI SINIR KOYMA

Anne ile çocuk arasında başarılı bir ilişki kurabilmesi için annenin çocuğunun gelişimsel özelliklerini iyi bilmesi, onu ayrı bir birey olarak kabul edip kişiliğine ve benliğine saygı göstermesi, tutarlı ve kararlı tutumlar sergilemesi, çocuktan istenilen uygun davranışları öncelikle kendisinin sergilemesi, çocuktan yaşı ve yeteneklerini uygun beklentilerde bulunulması son olarak da çocuğa ihtiyacı olan ilgi, sevgi ve desteği sağlaması gerekmektedir (Yavuzer, 2005). Çocukların etrafındakilerine güven, sıcaklık, yakınlık, empati ve bağlılık duymayı öğrenebilmesinin başında ebeveyn ile çocuk arasında kurulan sağlıklı bir ilişki ve çocuğa etkin sınır koyma gelmektedir (Bezeltan ve Grenspan, 2006).

 

 

Etkin sınır koyma, ebeveynlerin çocuklarına istenilen davranışla ilgili kural ve beklentilerini öğretmek için kullandıkları süreci ifade eder. Etkin sınır koyma çocuklarda istenilmeyen davranışları önleme ve aile kurallarını en net ve anlaşılır şekilde çocuğa öğretme aşamasında ihtiyaç duyulan yöntemler bütünüdür (Mackenzie, 2000). Aslında evrensel olan etkin sınır koyma yöntemleri ile ebeveynler sakin ve tutarlı davranıp, çocukla güç savaşına girmeden, kendi kızgınlıklarının farkına varıp, duygularını uygun şekilde ifade ederek inatçı ve istenilmeyen davranışlara sahip çocukla baş edebilmektedir (Arman, 2012).

 

 

Etkin Sınır Koyma Tanımı ve Önemi

 

 

Çocuklardaki karşı gelme, inatlaşma ve istenmedik davranışların ortaya çıktığı yıllar olması nedeniyle okul öncesi dönem etkin sınır koyma açısından oldukça önemlidir. Çocuklarda karşı gelme ve inatlaşma davranışlarının başlangıcı 2-3 yaş arasındadır. 4 yaş civarında bu inatlaşmalar en üst seviye çıkar. Bu nedenle, dönem “inatlaşma evresi, hayır evresi” gibi isimlerle adlandırılmaktadır (Arman 2012; Gander ve Gardiner, 2015; Sargın, 2001; Tuzcuoğlu ve Tuzcuoğlu, 2005; Yavuzer, 2005).

 

 

Bir çocuğun ailesinden göreceği sevgi, ilgi ve anlayış çocuğun gelişimi için ne kadar önemliyse, ebeveynler tarafından konulacak sınırlar da o kadar önemlidir. İstenmedik davranışlar karşısında etkin sınır koyma ile çocuğun yanlışlarını fark etmesi, kendi doğrularını keşfetmesi ve öz denetimini kazanmasını sağlanmaktadır (Şener ve İşeri, 2011). Etkin sınır koyma ile çocuk isteklerini öteleyebilme becerisinin yanı sıra, isteklerine ulaşmasını geciktiren engelleri nasıl değiştirebileceğini de öğrenir (Ekşi, 2011)

 

 

Etkin Sınır Koyma Becerilerinin Desteklenmesi

 

 

Ebeveynler açısından etkin sınır koyma becerilerini öğrenme kadar bu becerilerini sürdürebilme de önemli bir kriterdir. Sınır koyma becerileri ancak sürdürülebilir olduğunda etkin olabilmektedir. Bu noktada ebeveynlerin, etkin sınır koyma becerilerine sahip olabilmeleri için desteklenmeye ihtiyacı vardır.

 

 

Brazelton ve Greenspan (2000) etkin sınır koyma ile ilgili ebeveynlere yönelik tavsiyeleri aşağıdaki gibidir:

 

 

Daha fazla ver ve daha fazlasını bekle: Sınırları ve beklentileri duyarlı bakımla ikiye katla. “Vermeden beklentide olduğumuzda ve beklentide olmaksızın verdiğimizde; çocuklar ya kızgın, dirençli ya da şımarık ve pasif olurlar.”

 

 

Disiplini bir eğitim olarak kabul edelim: Disiplin, sınırların belirlenmesi, problem çözme, zor durumları tahmin etmeyi öğrenme ve hayal kırıklığı, kaybetme ve aşağılanma duygularıyla başa çıkmayı öğrenmeyi kapsar.

 

 

Bedensel cezalandırma bir “hayır-hayır” dır: Bedensel cezalandırma, şiddettin bu kadar yoğun olduğu bir dünyada kabul edilemez.

 

 

Asla aşağılama: Aşağılamak kızgınlığı, öfkeyi ve isyanı doğurur.

 

 

İlişkilere beklentileri kat: Çocuklar sadece gözlenmeye değil, destekleyici yetişkin-çocuk etkileşimlerinin bir parçası olmaya ihtiyacı vardır. Gerçek öğrenme, sonunda beklenen bir şeyi yetişkinlerin de çocuklar için yaptıklarını gördüklerinde gerçekleşir. Beklentileri çocuğun yaşına uygun hale getirin: Bu öneri, çocuk gelişimi konusunda sağlam bir bilgiye/anlayışa sahip olmakla bağlantılıdır. Nasıl ki on iki aylık bir çocuğun tuvalet eğitimi alması beklenmezse, benzer şekilde dört yaşındaki bir çocuğun diğer çocukları ısırması da beklenir değildir (Akt. Caverly, b.t.).

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Yılmazer Y. (2020).Çocuğun Davranışlarına Etkin Sınır Koymaya Yönelik Anne Eğitim Programının Annelerin Sınır Koyma Davranışı Ve Anne Çocuk İlişkisi Üzerindeki Etkisi. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Çocuk Gelişimi Anabilim Dalı Doktora Tezi

Bu yazı 124 defa okunmuştur.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
FACEBOOK YORUM
Yorum