içerik yükleniyor...Yüklenme süresi bağlantı hızınıza bağlıdır!

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARDA YALAN SÖYLEME VE ÇALMA DAVRANIŞLARI

Okul öncesi dönemde birçok nedene bağlı olarak çocuklarda problem davranışlar meydana gelebilmektedir. Bu problem davranışların bir kısmı aslında gelişim sürecinin bir parçasıdır. Gelişim süreci sonrasında da bu davranış sıklıkla devam ediyorsa problem olarak değerlendirilmelidir. Bu süreçte çocuğun gelişim evrelerinin sağlıklı ilerleyebilmesi aile önemli bir etmendir. Aile, aile tutumları ve çevre çocuğun davranışlarının olumlu ya da olumsuz olmasının sebeplerindendir. Aynı zamanda anne-babaarasındaki iletişim, anne-babanın boşanmış olması ya da anne-baba faktörlerinden birinin olmayışı çocuğunun olumsuz davranışlarının bir sebebi olabilmektedir. Bu tarz problem davranışlarla başa çıkmak için öncelikli olarak aile ilişkileri incelenmeli ve çocuğun problem çözme becerileri üzerine yoğunlaşılmalıdır. Bu davranışlardan bazıları ise yalan söyleme ve çalma davranışlarıdır.

Yalan aslında herkesçe ayıplanan bir davranıştır. Ama anne baba özellikle çocuğun hayal gücüyle yalanı birbirinden ayırmalıdır. 3-6 yaş arasındaki çocukların hayal güçleri çok zengindir. Hayali olaylar,hikayeler, masallar anlatırlar. Anlattıkları şeylere kendileri de inanırlar. Hatta bazı çocukların hayali arkadaşları bile vardır. Anne baba bu durumu tam doğru değerlendiremezse çocuğun yalan söylediğini zannederek paniğe kapılır.’’ Benim çocuğum çok yalan söylüyor.’’ diye psikoloğa getirilen pek çok sağlıklı çocuk vardır.

Çocuğu aslında yalana yetişkinlerin tutumu iter. Çocuklar yalana çok duyarlıdırlar. Anne veya baba kendi yalanına çocuğu ortak etmemelidir. Çocuk bu tür yalanları anne babaya karşı kullanır. Çocuk sık sık yalan söylüyorsa bu önemli bir durumdur. Anne-baba ile çocuk arasındaki güven sarsılmış demektir. Çocuk anne babanın beklentileri kendi gücünü aştığında ya da ceza korkusuyla yalana başvurabilir. Ya da yaptığı şeyin yanlış, yapılmaması gereken bir şey olduğunu bildiğinde yalan söyleyebilir. Böyle durumlarda çocuğun yalan söyleme sıklığı ve dozu dikkate alınarak bir psikologtan yardım istenebilir.

Çalma davranışına gelindiğinde; anne babalar çalma karşısında sert tepki gösterirler. Üç yaşındaki çocuk sormadan alınmaması gerektiğini bilir. Yine de beğendiği bir şeyi cebine koymaktan kendini alamaz.

Böyle durumlarda en doğru yol çocuğu korkutmadan, dövmeden, alınan şeyin mutlaka geri verilmesidir. Çocuk gereksiz yere suçlanmamış, davranışı da onaylanmamış olur.

Okul çağındaki çalmaların aşırılık boyutuna gelindiğinde sıklığı gözetilerek üzerinde önemle durulması gerekir. Çalma önemli bir ruhsal sorundan ileri gelebilir. Kendine güveni olmayan çocuk ilgi çekmek için hırsızlık yapabilir. Çalma bazı durumlarda da bir yardım çağrısıdır. Çocuk çalarak ailesine ‘’benim farkıma varın’’ demek istemektedir. Sevgi eksikliği ile çalma davranışı arasında bir ilişki vardır. Anne baba yoksunluğu çeken çocuklarda çalma davranışı görülebilir. Çocuk, sevildiği benimsendiği duygusu iyice yerleşene kadar çalmaya devam eder.

Anne babalar çalma karşısında soğukkanlı davranmalıdır. Dövme, ayıplama, yüzüne vurma, arkadaşları arasında rezil etme çok tehlikeli yöntemlerdir. İlk çalmada anne baba ve okulun bağışlayıcı ama duyarlı olması önemlidir.

 

Kaynak

Uzm. Psikolog Alanur Özalp / Çocuğunuz ve Siz

Polat Unutkan, Ö.(2007). “Okul Öncesi Dönemde Sorumluluk Eğitimi.” Okul Öncesi Eğitimde Güncel Konular. Yay. Haz: Ayla Oktay ve Özgül Polat Unutkan. 189–197.Morpa Kültür Yayınları, İstanbul.

Poyraz, H. ve Özyürek A. (2005). “Okul Öncesi 5-6 Yaş Çocuklarının Davranış Problemleri ve Anne Babaların Disiplin Yöntemlerinin İncelenmesi”. Milli Eğitim Dergisi. Sayı.166.

 

Bu yazı 502 defa okunmuştur.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
FACEBOOK YORUM
Yorum