içerik yükleniyor...Yüklenme süresi bağlantı hızınıza bağlıdır!

BİREY MERKEZLİ TERAPİDE BENLİK KAVRAMINA KISA BİR BAKIŞ

Birey merkezli terapi; önceki adıyla danışandan hız alan terapi,  ilk defa Carl Rogers tarafından 1940’lı yıllarda ortaya atılan hümanistik psikolojiyle ilgili kavramlar üzerinde temellendirilmiştir. ( Corey, 2005; akt. Ergene, 2008 )

 

 

Bu akım, psikanalitik ve davranışçı yaklaşımlara bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. İnsan davranışlarının yasalarını bularak denetim altın alınma çabası, bireyin özgürlüğünü zedeleyici bir tutum olarak tanımlanmıştır. Bu kurama göre; sağlıklı birey, kendi ve ihtiyaçları doğrultusunda davranandır. Psikolojik sağlığı yerinde olan birey, doğuştan getirdiği gizil güçlerini ciddi bir çatışmaya düşmeden gerçekleştirmeye çalışır. ( Sardoğan, 2016 )

 

 

Rogers’ a göre birey; seçme özgürlüğü sağlandığında doğru davranışları seçebilirdir. Uygun ortam sağlandığında gizil güçlerinin geliştirebilirdir. Saldırganlık, insanın doğal özelliklerinin engellenmesi sonucu ortaya çıkar. Sorunlarına rağmen insan, genelde mantıklı davranma eğilimine sahiptir. İnsan, sadece sahip olduğu algılama ve duyguları açısından bakıldığında anlaşılabilirdir. Birey, gerçek dünyayı değil de algıladığı; yani fenomenal dünyayı bilmektedir. ( Karahan, Sardoğan, 2016 )

 

 

Rogers’ a ait kuramda; benlik, benlik kavramı, olumlu benlik algısı, kendini gerçekleştirme vb. kuramlar önemli yer tutmaktadır.

 

 

Benlik:

  • Bireyin bana ait diyebileceği yaşantılarının toplamıdır.
  • Bireyin öznel yanıdır.
  • Kendini değerlendirme şeklidir.
  • Kendi kişiliğine dair kanılarının toplamıdır. ( Karahan, Sardoğan, 2016 )
  • Bireyin kendine atıf ettiği özellikleri ve bunlara bağlanan değerleri kapsar.
  • Bir insan, kendini güzel – çirkin, zayıf – şişman vb. sıfatlarla betimleyebilirdir.
  • Birey, kendini değerlendirmede çevreden edinmiş olduğu normları kullanır.

 

 

Benlik Algısı:

 

  • Başkalarının kendisi hakkındaki yargılarıyla birleşerek benlik kavramını meydana getirir.
  • Psikolojik sağlığın temeli; bireyin benlik yapısı ile yaşantıları arasındaki bağdaşımdır. Benlik ile yaşantılar arasında uyuşmazlık bulunması halinde bireyin psikolojik sağlığının bozulmasına yol açmaktadır.
  • İdeal benlik; bireyin en çok sahip olmayı istediği benlik kavramını ifade eder. Yaşantısal ( gerçek benlik ) ve ideal benlik arasında önemli farklılıklar yoksa bireyin benliğine karşı geliştirdiği tutum da olumlu olacaktır. Psikolojik sağlığın temeli buna bağlı olacaktır.

 

 

Kendini Gerçekleştirme Kavramı:

 

  • İnsanlarla ilişkiler kurma,
  • Kendini geliştirme,
  • Üreme yoluyla çoğalma,
  • Yaratıcı olma,
  • Kültürel araçların kullanımı,
  • Dış çevrenin kontrolünden kendi iç kontrolüne geçiş,
  • Fizyolojik ihtiyaçların karşılanması ve gerilimin azaltımı vb. yetenekleri kapsar.
  • Kendini kabul; psikolojik olarak sağlıklı ve kendini gerçekleştirmekte olan bireyin önemli özelliklerindendir.
  • Bireyin zayıf ve tutarlı yönlerini kabullenmesi, başka insanları kabullenmeyi de kolaylaştırır.

          ( Corey, 2005; akt. Ergene, 2008 )               

                           

   Bireyin doğru ve mantıklı kararlar verebilmesi için kendine güven ve saygı duyması gerekir.

 

 

Olumlu Saygı: Bireyin başkaları tarafından saygı görmesi, sevilmesi ve kabul görmesidir.

 

 

Olumlu Benlik Saygısı: Başka insanların tutumlarına bağlı olmaksızın bireyin kendi benliğine karşı sahip olduğu olumlu bir tutumdur.

 

 

Birey Merkezli Terapide Terapötik Süreç Nasıl Gerçekleşir;

 

 

İki kişinin psikolojik iş birliğinde bulunmasıdır. Danışan, uyumsuzluk ya da kaygı taşımaktadır. Psikolojik danışman ise ilişki içinde tutarlı kendi kendisinden hoşnut bir yapı sergilemektedir.

 

 

Psikolojik danışman, danışanı koşulsuz kabul eder ve saygı duyar.

 

 

Terapist, danışanın içsel referans kaynağına empatik bir anlayışla yaklaşmakta ve bu deneyimini danışana iletmeye çalışır.

 

 

Terapistin danışanla iletişimi, empatik anlayışına ve koşulsuz kabulüne dayalıdır.

( Corey, 2005 )

 

 

Terapötik Süreç içerisinde, gerçek benlik, ideal benlik ve yaşananlar arasında bağdaşım oluşturma; yani uyuşmazlıkları en alt seviyeye düşürerek benliği kabul düzeyini en üst seviyeye yükseltebilmek amaçlanır. Bu şekilde danışanın kendini gerçekleştirmeye yönelik çabaları desteklenmiş olur.

                                                                                  

                                                                                                

 

 

 

 

KAYNAKÇA

 

Ergene, T., (2008). Psikolojik danışma, psikoterapi kuram ve uygulamaları. ( Çev. G. Corey )

Karahan, T. F., Sardoğan, M. E., ( 2016 ). Psikolojik danışma ve psikoterapide kuramlar

Mann, E. & Mann, H. (2015). Multiple Relationships, Hierarchies and Power in Person-Centered Encounter Groups. The Person Centered Journal, 22 (1-2).

Voltan- Acar, N. (2017). Psikoterapi ve Psikolojik Danışma Kuramları. (R. S. Sharf Çev.)

Bu yazı 446 defa okunmuştur.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
FACEBOOK YORUM
Yorum