içerik yükleniyor...Yüklenme süresi bağlantı hızınıza bağlıdır!

ERGENLERDE KİMLİK GELİŞİMİ

   Erikson doğumdan ölüme uzanan bireyin gelişimini 8 psikososyal dönem içinde ele almıştır. Kurama göre, her dönem beraberinde çözülmesi gereken bir bunalımı (kriz) gerektirmektedir. Önceki evrelerdeki krizleri sağlıklı bir şekilde atlatan birey diğer evreye hazır bir şekilde girer.  Bu bebeklikte güvensizliğe karşı güven duygusu; ilk çocukluk döneminin ilk yarısında utanç ve kuşkuya karşı özerklik, ikinci yarısında suçluluğa karşı girişimcilik; orta çocuklukta aşağılık duygusuna karşı becerikliliktir. Ergenlikte ise kimlik duygusuna karşı kimlik kargaşası temel çatışmayı oluşturur.

 

Erikson’a göre, ergenler ancak sağlıklı kimlik gelişimi ile yetişkinliğe sağlıklı bir geçiş yaparlar. Fiziksel özellikleri ile yetişkin görünümü alan ergenin kendini ve dünyayı algılayışı değişir, benzer şekilde diğer insanların da ergeni algılayışı değişmiştir. Kimi zaman çocuk kimi zaman da ergen gibi algılanmaktadır. Ergen artık çocuk gibi davranamayacağını anlar, bu da onu "Ben kimim?" "Değerlerim nelerdir?" "Ne olmak istiyorum?" gibi sorularla geleceğe dönük kararlar almaya ve kimliğini oluşturmaya yönlendirir. Toplum içinde kendine uygun bir rol bulursa kimlik kazanmış olur. Farklı denemeler sonunda bu krizi çözemezse ergen kimlik karmaşası yaşayabilir veya olumsuz kimlik geliştirebilir. Erikson kimlik duygusunu; kendi bedeninde kendi evinde hissetme, nereye doğru gidiyor olduğunu bilme ve kendisi için önemli olan insanların onu kabul ettiği duygusu, der. Kimlik bulma çabaları ise doğduğumuz andan itibaren başlar. Anne, onunla ilişkiler, sonra baba, öğretmenler derken ergenlikte arkadaşlar ön plana çıkar. Kimlik oluşumu küçüklükte daha çok anne ve baba ile özdeşim kurarak oluşmaya başlar. Ergenlikte ise ergenler nadiren anne ve babalarıyla özdeşirler. Genellikle anne babaların başatlığına diğer sistemlerine ve kendi özel yaşamlarına yönelik müdahalelerine karşı çıkarlar. Bu durum büyümenin gerekli bir parçasıdır. Çünkü ergen olgunluğa ulaşmak için kendi kimliğini aileninkinden ayırmalı ve bağımsızlık geliştirmelidir.

 

Peki, ergen bu dönemi sağlıklı bir şekilde atlatamazsa ne olur? Kimliği askıya alma, kimlik karmaşası, kimlik dağınıklığı ya da ters kimlikle sonuçlanabilir. Kimliği askıya alma yetişkin sorumluluklarını almaya hazır olmaması iken kimlik kargaşası ergenin deneme yaşantılarında toplum tarafından engellemeler ve hoşgörüsüzlüklerle karşılaşması sonucu oluşur. Ergenin bu dönemde farklı rolleri ve yaşantıları bütünleştiremezse uyumu yakalayamazsa kimlik dağınıklığı görülür. Son olarak ters kimlik ise bireyin, ailesinin yakın çevresinin ce genel olarak toplumun ondan beklediği rollere karşı gelerek aşırı uçtaki rolleri benimser. Yoğun rol karmaşası yaşayan birey bu rahatsız edici durumdan kurtulmak için yapay ve olumsuz sonuçları olan bir tercihte bulunarak, tam birisi olamamaktansa hiç kimse olmayı ya da tümüyle kötü biri olmayı yeğler.

 

Son olarak ergenin ne yapmak istediğini, kimliğini nasıl oluşturduğunu toparlarsak; kendi arayışında ergen, çocuğun yönelişinin aksine başkalarına bağımlı olmak istemez. Bu arzusuna uygun olarak o, kendini bulabilmek için diğer insanları anlamaya ve ilişkilerinde serbest olmaya çalışır. Böyle olmakla birlikte kişiliğini oluştururken model olarak dış desteğe ihtiyaç duyar ve bu ihtiyacını karşılamak üzere kendine ideal tipler arar. İdeal olarak kabul ettiği tipler kişiliğinde gerektiğinde başvurabileceği birer referans işlevi görür. Artık, ergen hayata bu destek noktalarını dikkate alarak yaklaşır.

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Karaırmak, Ö., Özeke, E., Toker, N.(2016)Ergenlerde olumsuz kimlik gelişiminin önlenmesine yönelik aile rehberlik programı,Yaşadıkça eğitim, 30(2), 1-20

Süslü, D.(2002), Çalışan ve öğrenci ergenlerde kimlik duygusu kazanımının araştırılması(Yüksek Lisans Tezi), Ankara Üniversitesi, Ankara.

Bahadır, A.(2002)Ergenlik dönemi kişilik gelişiminde temel kavramlar, Sosyal bilimler enstitüsü dergisi,24(3), 57-65

Bu yazı 548 defa okunmuştur.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
FACEBOOK YORUM
Yorum