içerik yükleniyor...Yüklenme süresi bağlantı hızınıza bağlıdır!

MİZAH YAPABİLMEK

2020’nin getirdiklerine baktığımız zaman hastalıklar,belirsizlikler, depremler, salgınlar ve evde kalmanın bir sonucu olarak artan depresyonlarla karşılaşıyoruz. Bu kadar olumsuz faktör arasında mizahın hayatımızdaki rolü,yeri ,mizahın ne olduğu, işlevleri vb. gibi konular ilgimi çekmeye başladı. Bunun üzerine  yaptığım  araştırmalar sonucu mizahın fizyolojimize,bilişlerimize,psikolojimize etki eden ayrı bir sanat dalı olduğunu fark ettim. Resim yapmak, kitap yazmak gibi, mizah yapmak da bana göre bir sanat dalı...

 

 

Gülme eylemi, insanın hoşnut olduğunu, iç dengesinin yaşamı sürdürmeye uygun bir uyum içerisinde bulunduğunu ortaya koyan ve karşısında bulunanları bu mutluluğa ortak olmaya davet eden bir jest ve mimiktir. Çünkü  gülmek gerek kişisel ilişkilerde gerekse toplumsal ortamlarda çok güçlü ve gözlemlenebilir bir geribildirimdir. Bir kişi tarafından ifade edilen mizahi bir olay gülme tepkisiyle karşılandığında bu mizahı yapan kişide amaca ulaşma duygusunu uyandırır. Bu durum mizahı yapanla mizaha tepki veren kişi arasında doğal bir yakınlaşma sağlar. Gülmek neşe duygusunu paylaşmayı sağladığı için gürültülü ve belirgin bir biçimde ifade edilir ve çoğunlukla yalnızken gözlemlenmez.

 

 

Hayatımızda zaman zaman sadece küçük bir tebessüm ile enerjimizin ne kadar yükseldiğine şahit olmuşuzdur. ‘’Hiç güleceğim yoktu ama sen beni güldürdün’’ lafını kullandığımızda ruh halimize bir göz atalım . O an mutsuz,depresif ve üzgün bile olsak bu sözü söyleyecek insanların çevremizde bulunmasına ne kadar ihtiyaç duyduğumuzu fark ederiz. ‘’Şu an iyi ki yanımda, keşke hiç gitmese ve ben de bu olumsuz ruh halinden çıkabilsem’’ dediğimiz zamanlarda mizahın sosyal yönünü devreye sokmaktayız. Sevdiğimiz insanları mutlu etmek,ona iyi hissettirmek isteriz. Onun yanında mutlu olmak, kahkaha atmak isteriz.

 

 

Çünkü gülmek insani bir eylemdir. Fizyolojimizin ara ara gülmeye ihtiyacı vardır. Uzun süre gülmediğiniz dönemler olduysa onları gözden geçirdiğinizde sinir boşalmasıyla beraber sebepsiz yere kahkahalar atmışsınızdır. Çünkü beden uzun süre yaşanan o gerilimi bir şekilde boşaltmalıdır .Gülünce organizmada çeşitli fizyolojik değişiklikler olur. Kaslar gevşer, dolaşım uyarılır kan basıncı yükselir. Sindirim daha kolay olur. Kişide ağrıya sebep olan sorunlara karşı direnç yükselir ve ağrı o an için daha az hissedilir. Yaşanan bu fizyolojik değişim kişinin hareket ve ifade yeteneğini olumlu etkiler.

 

 

Bunun yanında mizah içinde bilişsel bir süreç de barındırır. Mizah  problem çözme yeteneği, olayları hızlı, nüktedan ve  başarılı bir şekilde bir araya getirme becerisidir ve üretkenlik gerektirir.

 

 

Mizah yalnızca bilişsel olarak algılanmakla kalmaz, belli seviyede duygusal bir tepki de meydana getirir. Mizahi uyaranların ruh halinde pozitif etkiler ortaya çıkardığı psikolojik çalışmalarda gözlemlenmiştir. Mizahi uyarana maruz kalan kişilerin limbik sistemlerindeki ödül ağının harekete geçtiği, beyin görüntüleme cihazlarıyla kanıtlanmış ve beyinde aynı aktivasyonlar; yemek yeme, müzik dinleme gibi keyif verici durumlarda ve hatta duygudurum düzenleyici ilaçların alınmasında da gözlemlenmiştir.

 

 

Peki sen bireysel ve sosyal olarak hangi mizah türünü kullanmayı tercih ediyorsun?

 

 

ZAHIN ÇEŞİTLERİ

 

 

Katılımcı Mizah

 

 

Katılımcı mizah saldırgan olmayan, diğer bireyleri eğlendirmek için şakalar yapmayı içeren, hoşgörülü bir mizah tarzıdır ve bu mizah tarzının kişilerarası ilişkilerdeki gerilimi azalttığı ve ilişkileri geliştirdiği de bilinmektedir.

 

 

Kendini Geliştirici Mizah

 

 

Kendini geliştirici mizah, kişiler arası ilişkilerle ilgili olmaktan ziyade, intrapsişik bir mizah türüdür. Bu tarza yatkın kişilerin genellikle hayata karşı esprili bir bakış açısı vardır. Hayattaki sıkıntıları, stresli durumları yaşarken bile bu esprili perspektiflerini korurlar. Kendini geliştirici mizah tarzında, mizahın birey tarafından algılanması yeterlidir, başka kişilerle paylaşma ihtiyacı hissedilmez. Çünkü kişinin hayata karşı duruşu mizahın kendisidir.

 

 

Saldırgan Mizah

 

 

Saldırgan mizah, bireyin kendi üstünlük ve haz duygularına olan ihtiyacını karşılamak için mizahı başkalarına karşı uygunsuz bir biçimde kullanmasıdır . Başkalarına odaklı olmakla beraber saldırgan mizah genellikle, küçük düşürme, alay etme sataşma, cinsel ya da ırkçı söylemler kullanarak kişileri aşağılama ya da baskı altında tutma durumlarını içerir.

 

 

Kendini Yıkıcı Mizah

 

 

Kendini yıkıcı mizah tarzında birey kendi ihtiyaçlarını dikkate almadan mizahı kullanır. Diğer kişilerle yakın olabilmek ve kendini onlara kabul ettirmek için kendini küçük düşürecek komik şeyler anlatma ve yapma, başkaları tarafından aşağılandığında onlarla beraber gülme, kendini başkalarının maskarası yapma gibi davranışlar gösterirler. Bu davranışları gösterme sebepleri, problemlerini çözmekten kaçmak veya olumsuz duygularını meydana getiren sebepleri gizlemek için bir araçtır. Bu mizah tarzını kullanan kişiler esprili ve eğlendirici olarak görülseler de bunun altında genellikle duygusal bir boşluk, kaçış ya da düşük benlik algısı bulunur.

 

 

Eğer saldırgan ve kendini yıkıcı mizah türünü kullandığınızı fark ettiyseniz iletişim becerilerini gözden geçirmeli ve yapıcı mizah becerilerini kazanmaya çalışmalısınız.

 

 

Görüldüğü üzere mizahın  işlevleri ve çeşitleri farklı farklı.Farklılılarımızla var olduğumuz şu dünyada biz mizahın hangi işlevine daha çok yöneliyor ve hangi tip mizah türünü kullanmayı tercih ediyoruz ?  Mizah ince bir çizgi. Nelere güldüğümüz, hangi espriye nasıl tepki verdiğimiz kişiliğimizden izler barındırır. Her insan kendi mizah alanını oluşturur. Ya kendimiz mizah yaparız ya da yapılan  mizahları  izleyerek, okuyarak hayatımıza katmaya çalışırız. Çünkü mizah temel gereksinimlerimizden biridir ve bir farkındalık becerisidir. Mizah güldürmeyi amaçlamakla birlikte, hayatın gerçeklerini de gösteren bir sanattır. Bol  mizahlı, kendimizi ve çevremizi mutlu edecek, bol  tebessümlü günlere….

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Özdolap,M.(2015),Mizah Tarzları ve  Psikolojik Belirtiler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi,

İstanbul Bilim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi

Akdur,S.& Batıgün,D.A.(2017),Mizah Tarzları ile Kişilik Özellikleri, Kişilerarası İlişki Tarzları ve Psikolojik Sağlık Arasındaki İlişkiler, Türk Psikoloji Yazıları, Haziran 2017, 20(39), 1–10

http://www.aktuelpsikoloji.com/mizah-gulme-psikolojisi

Yardımcı,İ.(2010), Mizah Kavramı ve Sanattaki Yeri, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (2010) 3/2, 1-41

Bu yazı 106 defa okunmuştur.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
FACEBOOK YORUM
Yorum